ÌÇÐÄ´«Ã½

±õ³Ù’s been an incredibly busy and rewarding week in my role as Chair of ÌÇÐÄ´«Ã½ â€“ one that really brought home the strength, ambition and creativity that exists across our region. 

Every visit reminded me why our work matters, and how much potential there is in our communities. 

On Monday, I travelled to Oban to meet participants in our recent Pathways to Start pilot programme, which creates space for people who are often underrepresented in business start-ups.

Hearing participants speak about overcoming obstacles and finding the confidence to explore self-employment was really inspiring. Their ideas ranged from sustainable jewellery to property management and were full of innovation and determination. 

The next day, I was in Inverness, meeting with our Inner Moray Firth area team, joining our Chief Executive, Stuart Black, and Inner Moray Firth area manager, Audrey MacIver, for a visit to the Port of Inverness. As one of Scotland’s most â€˜w±ð²¹³Ù³ó±ð°ù ²õ±ð³¦³Ü°ù±ð’ natural deepwater harbours, and an important asset within the Inverness and Cromarty Firth Green Freeport, the port is expanding its role in offshore renewable energy logistics while remaining the ÌÇÐÄ´«Ã½â€™ main fuel import hub. 

We met with Chief Executive Sinclair Browne, who highlighted the port’s importance to the local economy and its long history as one of the ÌÇÐÄ´«Ã½â€™ oldest continuously operating businesses. It was impressive to see how the port is modernising by embracing digitisation to support a low carbon future and manage growing traffic. 

From there, we made our way to Cultarlann Inbhir Nis, where ÌÇÐÄ´«Ã½ support has enabled the purchase of the former East Church in Inverness city centre. The vision is to create a modern, inclusive, community-owned Gaelic cultural centre and a place for visitors to experience authentic Highland culture. The 700-seat capacity main auditorium and associated hall and meeting rooms were very impressive.  
 
While speaking with °ä³Ü±ô³Ù²¹°ù±ô²¹²Ô²Ô’s Chair, Maggie Mulholland, we heard about its potential to create jobs, support Gaelic-led enterprises, and build community confidence, which is hugely exciting. 

It was back down the A82 on Wednesday. Stuart and I headed to Fort William, stopping in for the Lochaber, Skye and Wester Ross area team meeting before meeting our community assets team. Along with ÌÇÐÄ´«Ã½â€™s area manager for Lochaber, Skye and Wester Ross, Alastair Nicolson, and Eilidh Cameron, head of business growth, we met with West Highland Chamber of Commerce (WHCC) Chief Executive Frazer Coupland and vice Chair Ali Smith ahead of their West Highland Vision Conference, which was held the following day. 
 
With a focus on aquaculture, renewable energy and enabling infrastructure, it was an important event for the region. WHCC’s growth, expanding from the Lochaber Chamber to include Argyll, Skye and Wester Ross, shows how strongly the business community is collaborating across the west.  

We also visited the Highland Soap °ä´Ç³¾±è²¹²Ô²â’s factory in Caol where Chief Executive Archie MacDonald shared the ³¦´Ç³¾±è²¹²Ô²â’s journey towards a low waste ethos through instore refilleries, sugarcane-based bottles and organic ingredients. With 75 employees across the ³¦´Ç³¾±è²¹²Ô²â’s factory, visitor centre and shops and growing exports, ¾±³Ù’s a fantastic success story. ÌÇÐÄ´«Ã½ was pleased to support their investment in their manufacturing premises and equipment such as an automated bottling line. This week they launched their new packaging which is sure to attract attention in the many retail outlets where ¾±³Ù’s available.  

agus sa Ghàidhlig gu h-ìosal

Bhon Òban gu Inbhir Nis – seachdain a thaisbean comasachd ar roinne

Is e seachdain anabarrach dripeil agus sàsachail a bh’ ann nam dhreuchd mar Chathraiche   ÌÇÐÄ´«Ã½ – aon a dhearbh an neart, àrd-amas agus cruthachalachd a tha an làthair tarsainn ar roinn.

Bha gach turas a’ cur nam chuimhne an dearbh adhbhar gu bheil ar n-obair cudromach, agus am meud de chomasachd a tha sna coimhearsnachdan againn.

Diluain, shiubhail mi don Òban a choinneachadh ri com-pàirtichean nar prògram pìleit Pathways to Start, a tha a’ cruthachadh àite do dhaoine a tha glè thric fo-riochdaichte ann an tòiseachadh gnothachais.

Bha e dha-rìribh brosnachail a’ cluinntinn chom-pàirtichean ag innse mu dheidhinn a bhith a’ faighinn seachad air cnapan-starra agus a’ lorg na misneachd gus fèin-chosnadh a rannsachadh. Bha am beachdan a’ rangachadh bho sheudraidh seasmhach gu ruith thogalaichean agus bha iad làn de ùr-ghnàthachas agus cruaidh-bharail. 

An ath-latha, bha mi ann an Inbhir Nis, a’ coinneachadh ris an sgioba sgìre Linne Mhoireibh A-staigh ann an cuideachd ar n-Àrd-Oifigear, Stiùbhart MacIlleDhuibh, agus manaidsear sgìreil Linne Mhoireibh, Audrey NicÌomhair, airson turas gu Port Inbhir Nis. Mar aon de chalaidhean uisge-dòmhainn nàdarra ‘tèarainte bhon aimsir’ ann an Alba, agus na mhaoin cudromach taobh a-staigh Port-saor Uaine Linne Chrombaidh, tha am port a’ leudachadh a dhreuchd ann an logastachd cumhachd ath-nuadhachail far-thìre, ach a’ fuireach mar phrìomh mhòr-ionad in-mhalairt connaidh sa Ghàidhealtachd.

Choinnich sinn ris an Àrd-Oifigear, Sinclair Browne, a thog air cudromachd a’ phuirt don eaconamaidh ionadail agus a eachdraidh fhada mar aon de na gnothachsan fad-obrachail as sine air a’ Ghàidhealtachd. Bha e smaoineachail a’ faicinn mar a tha am port a’ fàs nua-aimsireil tro bhith a’ gabhail ri didseatachd mar thaic do chàrbon ìosal san àm ri teachd agus dèiligeadh ri fàs ann an trafaig.

Às an sin, rinn sinn ar slighe gu Cultarlann Inbhir Nis, far a bheil taic bho ÌÇÐÄ´«Ã½ air a dhèanamh comasach dhaibh an Eaglais An Ear ann am meadhan baile Inbhir Nis a cheannach. Is e an lèirsinn aca ionad cultarach Gàidhlig in-ghabhalach is nua-aimsireil ann an seilbh na coimhearsnachd a chruthachadh, mar àite do luchd-tadhail airson eòlas a chur air cultar fìor Ghàidhealach. Tha am prìomh ionad-èisteachd de 700 suidheachan agus an talla is seòmraichean coinneimh co-cheangailte glè dhrùidhteach.

Fhad ’s bha sinn a’ bruidhinn ri Cathraiche a’ Chultarlainn, Maggie Mulholland, chuala sinn mu a chomas ann an cruthachadh obraichean, taic do dh’iomairtean Gàidhlig, agus togail misneachd na coimhearsnachd, nithean a tha fìor bhrosnachail.
 

Bha sinn air ais sìos an A82 Diciadain. Rinn Stiùbhart ’s mi fhìn ar slighe don Ghearasdan, a’ stad airson coinneimh sgioba sgìreil Loch Abar, an t-Eilean Sgìtheanach is Taobh Siar Rois, mus do choinnich sinn ri ar sgioba mhaoinean coimhearsnachd. Còmhla ri manaidsear sgìreil ÌÇÐÄ´«Ã½ do Loch Abar, an t-Eilean Sgìtheanach is Taobh Siar Rois,  Alastair MacNeacail, agus Eilidh Chamshron, Ceannard Fàs Gnothachais, choinnich sinn ri Àrd-Oifigear Seòmar Malairt Taobh Siar na Gàidhealtachd (WHCC), Frazer Coupland, agus an Leas-Chathraiche, Ali Smith, ron Cho-labhairt Lèirsinn Taobh Siar na Gàidhealtachd aca, a bha ga chumail an ath latha.

Le cuimse air tuathanachas-uisge, cumhachd ath-nuadhachail, agus bun-structar comasachaidh, b’ e tachartas cudromach a bh’ ann don roinn. Tha an fhàs air WHCC, a’ leudachadh bho Sheòmar Loch Abar gus Earra-Ghàidheal, An t-Eilean Sgìtheanach agus Taobh siar Rois a ghabhail a-steach, a’ taisbeanadh cho làidir ’s a tha a’ choimhearsnachd gnothachais a’ co-obrachadh air feadh an taoibh shiar.

Thadhail sinn cuideachd air factaraidh Companaidh Siabainn na Gàidhealtachd sa Chaol far an do mhìnich an t-Àrd-Oifigear, Eàrdsaidh Dòmhnallach, slighe na companaidh a dh’ionnsaigh feallsanachd sgudail ìosal tro ionadan ath-lìonaidh a-staigh, botail stèidhichte air cuilc-siùcair agus grìtheidean orgànach. Le 75 cosnaichean tarsainn factaraidh, ionad luchd-tadhail, bùithtean, agus às-mhalairt  na companaidh a’ fàs, ’s e sgeul dha-rìribh soirbheachail a th’ ann. Bha ÌÇÐÄ´«Ã½ toilichte taic a chur ris an inbheisteadh aca san togalach saothrachaidh agus nan uidheamachd, leithid loidhne botalaidh fèin-ghluasadach. An t-seachdain-sa, dh’fhoillsich iad am pacaideadh ùr a tha cinnteach air aire a thogail sna mòran ionadan-reic far a bheil e ri fhaotainn.

Nas fhaide air adhart, shiubhail Stiùbhart ’s mi fhìn don Drochaid Ruaidh a choinneachadh ri Sharon NicDhòmhnaill bho SCIO (SRASCIO) Drochaid an Aonachain, an Drochaid Ruadh agus Achadh na Cairidh. Tha am buidheann a’ leasachadh taigheadas aig prìs reusanta air làrach Bun-sgoil na Drochaid Ruaidh, gus cuideachadh le dèiligeadh ris a’ ghainnead fad-amail a tha a’ sìor thoirt buaidh air daoine òga agus teaghlaichean air feadh na Gàidhealtachd. Bha an dìoghras a thaobh fuasglaidhean dèanadach fo stiùir na coimhearsnachd ann an leasachadh taigheadais de £3m a chruthachadh, fìor bhrosnachail. Tha seo coltach ri mòran phròiseactan de a leithid air feadh na roinne far a bheil ÌÇÐÄ´«Ã½ air a bhith gnìomhach ann an cuideachadh choimhearsnachdan le pròiseactan taigheadais aig prìs reusanta.

Diardaoin, bha sinn air ais a dh’Inbhir Nis airson farpais Regional Edge aig Acadamaidh Chruthachail WASPS. Is e àrd-ùrlar fìor mhath a tha seo airson tàlant thionnsgaineach air feadh na Gàidhealtachd ’s nan Eilean. Le 39 innteartan a’ riochdachadh raon farsaing de earrannan, bha an ìre air leth àrd. Bha e cho tlachdmhor a’ coinneachadh ris na farpaisich crìochnachaidh. Is iad an dìoghras, an àrd-amas agus an cruthachalachd na nithean a tha a’ stiùireadh na roinne air adhart.

Ged nach urrainn ach beagan buannachadh air an latha, buinidh gach com-pàirtiche a-nis do lìonra thaiceil de dhaoine fa leth a tha cruthachail agus iomairteach. Tha am faireachdainn sin de choimhearsnachd mar nì a tha farpaisean leithid Regional Edge a’ cuideachadh le thogail, agus fàsaidh e nas làidire rè ùine. Tha an tachartas cuideachd a’ toirt cothrom luachmhor do ÌÇÐÄ´«Ã½ agus ar com-pàirtichean coinneachadh ri ùr-ghnàthaichearan an latha a-màireach, agus taic a thoirt dhaibh fhad ’s a tha iad a’ gabhail na h-ath cheumannan nan slighe gnothachais.